Ankara’da Prostat Kanseri Tanı ve Tedavisi

Prostat Kanseri Nedenleri Nelerdir?

Prostat kanserinin kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, bazı biyolojik, genetik ve çevresel faktörlerin hastalığın gelişiminde etkili olduğu kabul edilmektedir. Bu faktörler prostat hücrelerinde kanserleşme sürecini başlatabilir veya hızlandırabilir.

DNA mutasyonları, prostat kanserinin temel mekanizmasını oluşturur. Prostat hücrelerinde meydana gelen genetik değişiklikler, hücrelerin normal kontrol mekanizmalarından çıkarak kontrolsüz şekilde çoğalmasına yol açabilir ve tümör oluşumunu başlatır.

Genetik yatkınlık, prostat kanseri riskini artıran önemli bir faktördür. Ailede, özellikle birinci derece akrabalarda prostat kanseri öyküsü bulunması, hastalığın ortaya çıkma olasılığını yükseltmektedir. Bu durum, kalıtsal genetik faktörlerin rol oynayabileceğini düşündürmektedir.

Yaşlanma, prostat kanseri için en güçlü risk faktörlerinden biridir. Hastalık en sık 50 yaş ve üzerindeki erkeklerde görülür ve yaş ilerledikçe risk belirgin şekilde artar.

Prostat Kanseri Türleri

Prostat kanserlerinin %95’ten fazlası adenokarsinom olarak adlandırılan türdedir. Adenokarsinomlar, prostat bezinin salgı yapan bez yapılarından köken alır ve prostat kanserlerinin en sık görülen formunu oluşturur. Bu nedenle prostat kanseri tanı ve tedavi yaklaşımlarının büyük bir kısmı bu tipe yönelik olarak planlanmaktadır.

Daha nadir görülen prostat kanseri türleri de bulunmaktadır. Duktal adenokarsinom, adenokarsinomun daha az rastlanan bir alt tipidir ve klasik adenokarsinomlara göre farklı özellikler gösterebilir. Müsinöz adenokarsinom, tümör hücrelerinin yoğun mukus üretmesiyle karakterizedir. Skuamöz hücreli karsinom ise prostatta çok nadir görülür ve bez dokusundan değil, farklı hücre tiplerinden köken alır. Nöroendokrin tümörler ise prostat kanserleri arasında nadir ancak daha agresif seyirli olabilen bir grubu oluşturur ve özel tedavi yaklaşımları gerektirebilir.

En sık görülen şikâyetler arasında idrar yapmada zorlanma, idrarı başlatmakta güçlük, zayıf veya kesintili idrar akışı, sık idrara çıkma özellikle geceleri uyanma (noktüri) ve idrardan sonra mesanenin tam boşalmadığı hissi yer alır. Bazı hastalarda idrar yaparken yanma veya ağrı görülebilirken, ileri evrelerde nadiren idrar kaçırma da tabloya eklenebilir.

Kanama ile İlgili Belirtiler

Prostat kanserinde idrarda kan (hematüri) veya menide kan (hematospermi) genellikle tümörün çevredeki damar yapıları etkilemesi ya da hastalığın ileri evrelere ulaşması ile ortaya çıkabilir. Tümör dokusu, prostat içindeki veya çevresindeki damarları zedelediğinde idrar veya meni içerisinde kan görülmesine neden olabilir. Ancak bu bulgular her zaman prostat kanserine özgü değildir. İdrar yolu taşları, enfeksiyonlar, prostat iltihabı, iyi huylu prostat büyümesi veya bazı tıbbi işlemler sonrasında da idrarda ya da menide kan görülebilir. Buna rağmen, özellikle tekrarlayan veya açıklanamayan kanama durumlarında, altta yatan ciddi bir nedenin dışlanması için mutlaka ayrıntılı ürolojik değerlendirme yapılması gerekir. Erken dönemde yapılacak tetkikler, olası bir prostat kanserinin gecikmeden tanınmasına ve uygun tedavinin planlanmasına olanak sağlar.

Erken fark edilen kemik metastazları, uygun tedaviyle ağrının kontrol altına alınması ve yaşam kalitesinin korunması açısından büyük önem taşır.

Genel Belirtiler (İleri Evre)

Prostat kanseri metastatik (vücudun başka bölgelerine yayılmış) ya da sistemik (tüm vücudu etkileyen) hale geldiğinde, yalnızca idrar şikâyetleri değil, genel sağlık durumunu etkileyen bazı belirtiler de ortaya çıkabilir.

Hastalarda çoğu zaman belirgin bir neden yokken gelişen istemsiz kilo kaybı ve buna eşlik eden iştahsızlık görülebilir; bu durum vücudun artan enerji ihtiyacı, kronik inflamasyon ve hastalığın metabolizma üzerindeki etkileriyle ilişkilidir.

Ayrıca günlük işleri bile zorlaştıran halsizlik ve sürekli yorgunluk şikâyeti ortaya çıkabilir; bu yorgunluk yalnızca uykusuzlukla açıklanmaz, çünkü ileri evre hastalıkta hem vücudun genel yükü artar hem de bazı hastalarda kansızlık (anemi) gelişebilir.

Anemi, kemik iliğinin etkilenmesi, kronik hastalık durumuna bağlı kan yapımının azalması veya beslenmenin bozulması gibi nedenlerle görülebilir ve buna bağlı olarak solukluk, çabuk yorulma, çarpıntı, merdiven çıkarken nefes nefese kalma ve nefes darlığı gibi belirtiler tabloya eklenebilir.

Bu tür şikâyetler prostat kanserine özgü olmayabilir; tiroit problemleri, enfeksiyonlar, beslenme yetersizlikleri veya başka hastalıklar da benzer yakınmalara yol açabilir. Ancak özellikle hızlı kilo kaybı, belirgin iştahsızlık, artan yorgunluk veya nefes darlığı gibi bulgular varsa, altta yatan nedenin gecikmeden anlaşılması için mutlaka üroloji değerlendirmesi ve gerekli kan testleri ile görüntülemelerin yapılması gerekir.

Kemik yapısının tümör nedeniyle zayıflaması sonucunda ise patolojik kırıklar ortaya çıkabilir. Bu kırıklar çoğu zaman hafif bir travma sonrası ya da hiç travma olmaksızın gelişir ve en sık uyluk kemiği (femur), kalça kemiği ve omurga (vertebralar) gibi yük taşıyan kemiklerde görülür.

Hangi Testlerle Anlaşılır?

Kalsiyum ve hematolojik testler: Yayılımın sistemik etkilerini değerlendirir.

Kemik Sintigrafisi: En sık kullanılan tarama testidir.

PSMA PET-CT: En hassas görüntüleme yöntemidir.

MR: Omurilik basısı şüphesinde kullanılır.

Prostat Kanseri Teşhisi Nasıl Konulur?

1. DRE (Parmakla Rektal Muayene)

Prostatı makattan parmakla muayene edilir. Sertlik, düzensizlik veya nodül varsa şüphe artar.

• PSA ile birlikte değerlendirilir.
•  DRE normal olsa bile PSA yüksekse kanser olabilir. Aynı şekilde PSA normal olup DRE’de anormallik varsa  prostat kanseri olabilir,  ileri değerlendirme gerekir.

4. Prostat Biyopsisi (Kesin Tanı Yöntemi)

Prostat biyopsisi, prostat kanserinde kesin tanıyı koyan tek yöntemdir. PSA yüksekliği veya görüntüleme bulguları kanser şüphesi uyandırsa da, prostat kanseri tanısı yalnızca biyopsi ile kesinleşir. Biyopsi sırasında prostat bezinden alınan doku örnekleri patoloji laboratuvarına gönderilir ve hücreler mikroskop altında ayrıntılı olarak incelenir. Patolog tarafından yapılan bu inceleme sonucunda, kanser hücrelerinin yapısına ve davranışına göre Gleason skoru belirlenir. Gleason skoru, prostat kanserinin ne kadar agresif olduğunu, yani yavaş seyirli mi yoksa daha hızlı ilerleme potansiyeline sahip mi olduğunu gösteren en önemli göstergelerden biridir. Bu skor, hastalığın risk grubunun belirlenmesinde ve kişiye en uygun tedavi seçeneğinin planlanmasında kritik rol oynar.

5. E Tetkikler (Evreleme Amaçlı)